9. yüzyıldan itibaren taşımacılık, tek bir ülkenin sınırları içinde cereyan eden bir faaliyet olmaktan çıkmış; uluslararası bir boyuta ulaşmıştır. Sınır aşan taşımaların yeknesak kurallara bağlanabilmesi ve konunun ihtiyaçlara uygun bir düzenlemeye kavuşturulabilmesi açısından çeşitli uluslararası konvansiyonlar yapılmıştır. Tüm bu konvansiyonlarda, eşyanın zıyaa veya hasara uğramasından yahut geç tesliminden kaynaklanan sorumluluk belirli bir tutarla sınırlandırılmıştır. Sorumluluğun her hâlde sınırlandırılabilmesinin hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurması sebebiyle konvansiyonlarda sınırlı sorumluluktan yararlanma hakkının kaybına ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. Sınırlı sorumluluktan yararlanma hakkının kaybı ise taşıma hukuku bakımından büyük önem arz etmekte olup; bu konuda uluslararası hukuk uygulamasının ve Türk hukukundaki durumun monografik bir çalışma ile ortaya konulması kaçınılmaz olmuştur.
Bu kitapta, sınırlı sorumluluktan yararlanma hakkının kaybına ilişkin düzenlemeler yabancı doktrin ve mahkeme kararları ışığında incelenmiş ve bu konu ile sıkı bir irtibat hâlinde olan taşıyıcının sorumluluğu ve sorumluluğunu sınırlandırma hakkı bahisleri birlikte ele alınarak mesele bütüncül bir bakış açısı içinde ortaya konulmuştur.
Bu çalışma hakkında Doç. Dr. Kerim Atamer'in Deniz Hukuku Derneği üyelerine göndermiş olduğu ileti, eserin Türk hukuku bakımından önemine işaret etmektedir. Söz konusu ileti metnini aşağıda bulabilirsiniz:
"
Sayın Hocalarım,
Sayın Meslektaşlar,
CMR, COTIF, Varşova ve Montreal Sözleşmeleri, LLMC, CLC/Fund'92 gibi Milletlerarası Sözleşmeler ile Türk Hukuku'na "willful misconduct" düzeyindeki kusur derecesi girmiştir. Bu kusur derecesini rahmetli Hoca'mız Prof. Dr. Tahir Çağa'nın V. Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumunda (Ankara 1988, s. 201) tartışmaya açmasından sonra, bu konuda yapılan ilk geniş kapsamlı Türkçe çalışma, bildiğim kadarıyla, Sayın Kübra Yetiş Şamlı'nın 2008 yılında XII Levha Yayıncılık tarafından basılan mükemmel yüksek lisans tezidir.
Bu kusur derecesi, 6102 sayılı yeni TTK'nın çeşitli hükümlerinde yer almaktadır. Bu hükümler, farklı Milletlerarası Sözleşmeler'den gelmekle birlikte, aynı kökten türedikleri için, m. 855 f. 5, m. 886, m. 887, m. 930 f. 2, m. 1187 f. 1 ve 2 ile m. 1267 f. 1 ve 2 kaleme alınırken, tek bir ortak ifadenin kullanılması tercih edilmiştir. Bu ifadeyi kaleme almaya çalışırken, o dönemde Bilgi Üniversitesi'nde Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku alanında çalışan Sayın Duygu Damar'dan bir taslak hazırlamasını rica etmiştik. Duygu Hanım'ın hazırladığı taslak, daha sonra TTK Komisyonu tarafından redakte edilerek Tasarı'ya alınmış, TBMM Adalet Komisyonunda ise biraz kısaltılmış ancak içerik olarak aynen korunmuştur.
Duygu Hanım daha sonra bu konuda Hamburg Üniversitesi'nde doktora tezini hazırlamıştır. Tez kabul edilmiş ve şu linkte görülen yerde yayımlanmıştır: http://www.springerlink.com/content/978-3-642-21509-4#section=925305&page=1
Tezde, söz konusu kusur derecesinin "arkeolojik kazısı" yapılmış ve tarihsel köklerinden günümüzdeki yasal düzenlemelere nasıl aktarıldığı mükemmel bir şekilde ortaya çıkartılmış ve son derece zengin bir kaynakçaya dayanılarak bu kusur derecesinin yorumu yapılmıştır.
Özellikle 1 Temmuz 2012 tarihinden başlayarak, Taşıma Hukuku'nun ve Deniz Ticareti Hukuku'nun tüm alanlarında en çok tartışılacak hususların arasında "breaking the limit" (= sorumluluk sınırlarının uygulanmasını önlemek için "willful misconduct"a dayanılması) konusunun yer alacağını sanıyorum. Bu çerçevede hem Sayın Yetiş Şamlı'nın hem de Sayın Dr. Damar'ın eserleri vazgeçilmez nitelikte birer başvuru kaynağı olacaktır. Huzurunuzda her iki Yazar'ı bu örnek çalışmalarından ötürü candan tebrik ederim.
Saygılarımla,
Kerim Atamer
"
9. yüzyıldan itibaren taşımacılık, tek bir ülkenin sınırları içinde cereyan eden bir faaliyet olmaktan çıkmış; uluslararası bir boyuta ulaşmıştır. Sınır aşan taşımaların yeknesak kurallara bağlanabilmesi ve konunun ihtiyaçlara uygun bir düzenlemeye kavuşturulabilmesi açısından çeşitli uluslararası konvansiyonlar yapılmıştır. Tüm bu konvansiyonlarda, eşyanın zıyaa veya hasara uğramasından yahut geç tesliminden kaynaklanan sorumluluk belirli bir tutarla sınırlandırılmıştır. Sorumluluğun her hâlde sınırlandırılabilmesinin hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurması sebebiyle konvansiyonlarda sınırlı sorumluluktan yararlanma hakkının kaybına ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. Sınırlı sorumluluktan yararlanma hakkının kaybı ise taşıma hukuku bakımından büyük önem arz etmekte olup; bu konuda uluslararası hukuk uygulamasının ve Türk hukukundaki durumun monografik bir çalışma ile ortaya konulması kaçınılmaz olmuştur.
Bu kitapta, sınırlı sorumluluktan yararlanma hakkının kaybına ilişkin düzenlemeler yabancı doktrin ve mahkeme kararları ışığında incelenmiş ve bu konu ile sıkı bir irtibat hâlinde olan taşıyıcının sorumluluğu ve sorumluluğunu sınırlandırma hakkı bahisleri birlikte ele alınarak mesele bütüncül bir bakış açısı içinde ortaya konulmuştur.
Bu çalışma hakkında Doç. Dr. Kerim Atamer'in Deniz Hukuku Derneği üyelerine göndermiş olduğu ileti, eserin Türk hukuku bakımından önemine işaret etmektedir. Söz konusu ileti metnini aşağıda bulabilirsiniz:
"
Sayın Hocalarım,
Sayın Meslektaşlar,
CMR, COTIF, Varşova ve Montreal Sözleşmeleri, LLMC, CLC/Fund'92 gibi Milletlerarası Sözleşmeler ile Türk Hukuku'na "willful misconduct" düzeyindeki kusur derecesi girmiştir. Bu kusur derecesini rahmetli Hoca'mız Prof. Dr. Tahir Çağa'nın V. Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumunda (Ankara 1988, s. 201) tartışmaya açmasından sonra, bu konuda yapılan ilk geniş kapsamlı Türkçe çalışma, bildiğim kadarıyla, Sayın Kübra Yetiş Şamlı'nın 2008 yılında XII Levha Yayıncılık tarafından basılan mükemmel yüksek lisans tezidir.
Bu kusur derecesi, 6102 sayılı yeni TTK'nın çeşitli hükümlerinde yer almaktadır. Bu hükümler, farklı Milletlerarası Sözleşmeler'den gelmekle birlikte, aynı kökten türedikleri için, m. 855 f. 5, m. 886, m. 887, m. 930 f. 2, m. 1187 f. 1 ve 2 ile m. 1267 f. 1 ve 2 kaleme alınırken, tek bir ortak ifadenin kullanılması tercih edilmiştir. Bu ifadeyi kaleme almaya çalışırken, o dönemde Bilgi Üniversitesi'nde Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku alanında çalışan Sayın Duygu Damar'dan bir taslak hazırlamasını rica etmiştik. Duygu Hanım'ın hazırladığı taslak, daha sonra TTK Komisyonu tarafından redakte edilerek Tasarı'ya alınmış, TBMM Adalet Komisyonunda ise biraz kısaltılmış ancak içerik olarak aynen korunmuştur.
Duygu Hanım daha sonra bu konuda Hamburg Üniversitesi'nde doktora tezini hazırlamıştır. Tez kabul edilmiş ve şu linkte görülen yerde yayımlanmıştır: http://www.springerlink.com/content/978-3-642-21509-4#section=925305&page=1
Tezde, söz konusu kusur derecesinin "arkeolojik kazısı" yapılmış ve tarihsel köklerinden günümüzdeki yasal düzenlemelere nasıl aktarıldığı mükemmel bir şekilde ortaya çıkartılmış ve son derece zengin bir kaynakçaya dayanılarak bu kusur derecesinin yorumu yapılmıştır.
Özellikle 1 Temmuz 2012 tarihinden başlayarak, Taşıma Hukuku'nun ve Deniz Ticareti Hukuku'nun tüm alanlarında en çok tartışılacak hususların arasında "breaking the limit" (= sorumluluk sınırlarının uygulanmasını önlemek için "willful misconduct"a dayanılması) konusunun yer alacağını sanıyorum. Bu çerçevede hem Sayın Yetiş Şamlı'nın hem de Sayın Dr. Damar'ın eserleri vazgeçilmez nitelikte birer başvuru kaynağı olacaktır. Huzurunuzda her iki Yazar'ı bu örnek çalışmalarından ötürü candan tebrik ederim.
Saygılarımla,
Kerim Atamer
"
